Nawigacja

Czytelnia

Stan wojenny w Polsce 1981–1983, red. Antoni Dudek, Warszawa 2003

Kiedy we wrześniu 1983 r. Centrum Badania Opinii Społecznej przeprowadziło poufny sondaż na temat stanu wojennego, okazało się, że 48 proc. Polaków oceniło negatywnie wydarzenia z 13 grudnia 1981 r., ale równocześnie aż 43 proc. było przeciwnego zdania . Z większości fragmentów poświęconych nastrojom społecznym w latach 1982–1983 wyłania się obraz społeczeństwa bardziej zmęczonego niż zastraszonego. Zmęczonego trudnościami dnia codziennego, a zwłaszcza nieustanną pogonią za żywnością, odzieżą, środkami higieny osobistej czy artykułami przemysłowymi. „Przed wojną i po wojnie każda kobieta potrafiła zrobić mydło. Dziś wydumaliśmy, że jego nie zrobimy bez jakiegoś wsadu importowego, że do tego potrzeba specjalnych tłuszczów” – mówił w marcu 1982 r. cytowany w rozdziale dotyczącym Lubelszczyzny tamtejszy I sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PZPR Władysław Kruk, przekonując, że braki mydła na rynku wynikają z nadmiernego uzależnienia polskiej gospodarki od złowrogiego Zachodu. Tego rodzaju myślenie było wyjątkowo żywe w szeregach partyjno-wojskowego establishmentu. „Tow. Tadeusz Czechowicz zwrócił uwagę na konieczność zwiększenia produkcji substytutów kawy i herbaty” – zapisano w protokole jednego z posiedzeń Biura Politycznego w kwietniu 1982 r.
Poczucie beznadziei, jakie ogarnęło znaczącą część Polaków, potęgowały też prasa, radio i telewizja, w których nieustannie przekonywano obywateli, że władze dążą do rzeczywistej reformy gospodarczej oraz „konstruktywnego” dialogu prowadzonego na forum komitetów ocalenia narodowego, a następnie PRON. Rezultatem realizowanej przez ekipę Jaruzelskiego polityki „porozumienia i walki” była trwająca przez całą dekadę lat osiemdziesiątych emigracja z Polski, która wedle niektórych szacunków objęła około miliona obywateli. Nieprzypadkowy był też, wspominany w kilku rozdziałach, wzrost nielegalnej produkcji alkoholu. W Suwałkach, wedle szacunków MO, miał on sięgać nawet tysiąca procent.

Zainstaluj wtyczkę FLasha aby zobaczyć odtwarzacz.
do góry